لوس‌آنجلس تایمز، نیویورک تایمز و واشنگتن‌پست پرچم‌دارهای چیزی هستند که به آن روزنامه‌نگاری با کیفیت  Hi_Quality_Journalism می‌گویند. این نوع روزنامه‌نگاری تکنیک‌ها و ابزاری را در اختیار می‌گذارد تا خبرها خواندنی‌ و قابل فهم‌تر بشوند، و در نهایت مردم «بفهمند» که چه اتفاقی رخ داده است.

لویی دی. بوکاردی، رئیس پبشین خبرگزاری آسوشیتدپرس می‌گوید، «نحوه پوشش خبر این روزها فرق کرده است و برخی از این تغییرات به هجوم اطلاعات در عصر اطلاعات مربوط می‌شود.» بوکاردی می‌گوید، «برای همین، این دیگر وظیفه گزارشگرها شده که برای فهم بهتر موضوع در اختیار خواننده توضیحات و پیشینه بگذارند.»
او ادامه می‌دهد، «تا همین چند وقت پیش، خیلی‌ها در مقابل این روش [ارائه توضیحات و پیشینه] موضع می‌گرفتند. روش قدیمی "وی گفت، وی افزود" صاف و صریح بود و این کاری بود که همه از آسوشیتدپرس انتظار داشتند. اما ما از این دوره گذر کردیم ... زمانه از ما می‌خواهد به خواننده کمک کنیم با جریان اطلاعات که کسی نمی‌تواند به تنهایی با آن دست و پنجه نرم کند همراه بشود.»

***

آن چه در پی می‌آید تحلیل و ترجمه کامل یک خبر، پنج گزارش خبری و یک گزارش با توجه به ابعاد انسانی Human_interst  است که در نسخه چاپی لوس آنجلس تایمز در هفت روز پیاپی درباره سرکوب مسلمان در ازبکستان چاپ شده است. آناتومی این مطالب نشان می‌دهد که لوس‌آنجلس تایمز به عنوان یک روزنامه معتبر امریکایی که در سال‌های اخیر جوایز مهمی مثل پولیتزر در رشته‌های مختلف روزنامه‌نگاری را درو کرده چگونه در جریان کار روزمره خود خبری را از لحظه‌ای که رخ می‌دهد تا زمانی که اتفاقات دوباره عادی می‌شوند، پوشش می‌دهد.
مطالبی که پیش رو دارید از دو زاویه تحلیل شده‌اند.

1. به لحاظ استفاده از تکنیک‌ها و ابزار خبرنویسی نوین
2. به لحاظ شیوه سلسله‌وار پوشش یک موضوع خبری و تنظیم خبر با توجه به پیشینه و اطلاعات مرتبط با خبر. (نکته جالب این که اگر چه مطالب سلسله‌وار و در هفت روز پیاپی چاپ شده‌اند، اما پیشینه خبر هر روز تکرار شده است.)

چند نکته، آنجا که به تکنیک‌ها و ابزار خبرنویسی مربوط می‌شود

روزنامه‌نگاری علمی پویا است

روزنامه‌نگاری مثل علوم دیگر علمی است که در طول زمان دچار تغییر می‌شود. یعنی آنچه امروز در اینجا به عنوان تکنیک‌ها و ابزارهای نوین روزنامه‌نگاری ذکر می‌شود ممکن است ده سال بعد با تکنیک‌ها و ابزاری کاراتر جایگزین بشوند. پس، آنچه در اینجا ذکر شده حرف آخر نیست و فقط گزارشی است از آنچه امروز به عنوان روزنامه نگاری با کیفیت دنبال می‌شود.

زبان خبرنویسی هم پویا است، اما مطبوعات ایران همچنان به گذشته وفادار مانده است

پاراگرافِ دومِ خبری درباره جنگی بین روسیه و انگلستان که در روزنامه تایمز لندن 1855 میلادی چاپ شده ، 80 کلمه است و پنج جمله تو در تو دارد.

یعنی: به جای یک جمله کوتاه نوشته شده:
«آقای جوزف استارج،  با اشاره به ماموریتش به سنت پیترز بورگ، با توجه به این که دشمنی‌ها را به پایان برساند، اعتقاد محکم خود را بیان کرد، به رغم همه آنچه بر ضد امپراطوری روسیه گفته شده، و با وجود تمام پلیدی‌هایی در دولت او وجود دارد، که هیچ مردی در اروپا وجود ندارد که به اندازه دربار خواهان صلح باشد، و اضافه کرد که این کار می‌تواند با حفظ آبروی کشور انجام بشود.»

خبرنگار تایمز لندن می‌توانست بنویسد:

«آقای جوزف استارج می‌گوید می‌توان صلح کرد بدون آن که آبروی کشور از بین برود.«

در خبر دیگری که در همین روزنامه در 1940 میلادی درباره جنگ فنلاند و روسیه چاپ شده، پاراگراف‌ها همچنان طولانی هستند (حدود 40 کلمه) و در هر پنج پاراگراف اول جملات با جمله‌های پیرو آغاز شده‌اند:
در حالی که برف می‌بارید، بیرون رفتیم.

ریچارد کیبل در کتاب راهنمای روزنامه‌نگاری می‌نویسد، «روزنامه‌نگارها امروزه رویکردی بر عکس دارند و اغلب جملات خود را با جمله پایه شروع می‌کنند مگر آن‌که برای تنوع بخواهند طور دیگری عمل کنند.»
شروع با جمله پایه:

بیرون رفتیم در حالی که برف می‌بارید.

یعنی به جای این که بنویسند، «در حالی که دستاوردهای نظامی ارتش روسیه کم بود، تعداد کشته شدگان زیاد بوده است،» امروزه نوشته می‌شود، «تعداد کشته شدگان زیاد بود، در حالی که دستاوردهای نظامی ارتش روسیه کم بوده است.»

علت آن است که اصل قضیه مهم‌تر و تاثیرگذارتر از فرع قضیه است و برای همین بهتر است که اصل قضیه اول بیاید.
نگاهی به اخبار منتشر شده در روزنامه انگلیسی دیلی نیوز در ماه‌های پایانی جنگ جهانی اول که نمونه‌هایی از آن با رجوع به سایت اینترنتی کتابخانه بریتانیا (http://www.uk.olivesoftware.com ) قابل دسترسی است نیز نشان می‌دهد بسیاری از خبرهای  آن‌روز مثل خبرهایی نوشته شده که امروز به وفور در روزنامه‌های فارسی زبان یافت می‌شوند.

به خبر زیر که پنج‌شنبه، اول آگوست 1918 در صفحه 2 روزنامه انگلیسی دیلی نیوز چاپ شده نگاه کنید. دقت کنید که «گزارشگر ویژه» این روزنامه با چه مهارتی از آوردن فعل خنثی «گفت» خودداری کرده و هربار با فعل‌های بارداری که استنباط و نظر گزارشگر را قاطی خبر می‌کنند، مثل
-  فکر می‌کرد،
- اظهار داشت،
- عقیده داشت،
- و اعتراض داشت،
نقل قول‌های شاهد محاکمه را نقل کرده است.
این روش هنوز در روزنامه‌های ایران رایج است.

محاکمه آقای مالوی و حزب کارگر

نوشته گزارشگر ویژه ما

پاریس، چهارشنبه
اظهارات آخرین شاهدهای محاکمه مالوی شنیده شد. آخرین شاهدها رهبران سوسیالیست و حزب کارگر بودند و شهادت دادند که سیاست‌های او برای حزب کارگر درست بوده و در نتیجه شهادت سه نخست‌وزیر دیگر را تائید کردند.

آقای جوهو دبیرکل کنفدراسیون حزب کارگر فکر می‌کرد (thought ) که این تنها سیاست ممکن در آغاز جنگ بوده است. او اما اظهار داشت (declared ) آقای مالوی تنها بخشی از تائیدیه لازم را به کنفدراسیون داده و روی این نکته تاکید کرد ( emphasized the point ) که در انگلستان و امریکا، و حتی در امپراطوری مرکزی حزب کارگر حضور گسترده‌تری نسبت به فرانسه دارد. او عقیده داشت (held ) اگر قرار باشد که بعد از جنگ در اقتصاد فرانسه بهبود صورت بگیرد، حزب کارگر فرانسه جایگاه خود را به دست خواهد آورد. او به اتهاماتی بر پایه تبلیغاتی ویرانگر  علیه کنفدراسیون حزب کارگر اعتراض داشت (protested against ) ،که او گفت، هیچ ربطی به آل‌مریدا و سباستین فاره ندارد.

چند نکته دیگر درباره زبان خبرنویسی امروز این که:
- این روزها جملات خبری کوتاه‌ هستند، (به استثنای لیدها، آن‌هم به این دلیل که ،بر خلاف گذشته، ترجیح داده می‌شود چرایی و چگونگی در لیدها جا بگیرند.)
- در خبرنویسی کلمات ساده روزمره به کلمات کتابی ترجیج داده می‌شوند و هدف این است که خبر به شکلی کوتاه، ساده و شفاف به مخاطب منتقل بشود،
- جملات اغلب معلوم هستند و از مجهول‌نویسی پرهیز می‌شود،
- از کلیشه‌نویسی و استفاده از عبارت‌های مثل «عمق فاجعه» و ...
کلید رمز این که : ساده بنویسید، ساده بنویسید و ساده بنویسید.
چیزهایی مثل،
- مجهول‌نویسی لید،
- شروع جملات با جملات پیرو و نه پایه، (در حالی که ...)
-  انعکاس خبرهای تک منبعی و بی‌اعتنایی به تنوع منابع خبر در تنظیم اخبار
- تکرار وی‌گفت، وی افزودهای مکرر،
-  آوردن منبع خبر در ابتدای جمله و اصل خبر در انتهای جمله،
- آوردن عباراتی مثل «تصریح کرد،» «خاطرنشان کرد،» «تاکید کرد،» که به بار غرض‌ورزانه جملات می‌افزایند به جای کلمه خنثی «گفت،» و
- بی‌توجهی به پیشینه و اتفاقات پیرامون خبرها که باعث انعکاس مبهم اخبار می‌شود،
باعث شده‌اند تا اغلب به جای بیان شفاف و معنادار آنچه رخ داده تکه پاره‌هایی از اطلاعات به نام خبر و گزارش به دست خواننده برسد. در نتیجه، مخاطب برای پاسخ به سئوالی ساده که «قضیه چه بود؟» ده‌ها روزنامه و مجله را ورق می‌زند و آخر سر هم »نمی‌فهمد« که «قضیه واقعا چه بود؟»
در مطالب لوس‌آنجلس تایمز،
- لیدها معلوم هستند،
- جملات اغلب با جمله پایه آغاز شده‌اند، نه پیرو،
- تنها در خبر 230 کلمه‌ای (مطلب شماره یک)، هفت منبع خبر مختلف آورده شده است،
- از تکرار وی‌گفت، وی افزودهای مکرر پرهیز شده،
- منبع خبر اغلب در انتهای جمله آورده شده و اصل خبر در ابتدا،
-  از آوردن عباراتی مثل «تصریح کرد،» «خاطرنشان کرد،» «تاکید کرد» پرهیز شده و اغلب از عبارت خنثی (بدون بار غرض‌ورزانه) «گفت» استفاده شده است، و
- اخبار جدید همگی داخل بافتی از پیشینه و اطلاعات مرتبط (Context ) با خبر گنجانده شده‌اند و این موضوع در تمام مطالب تکرار شده و ساختار اصلی مطالب را شکل داده است.

چند نکته، آنجا که به روزنامه نگاری کانتکسچوئال (که به موضوعات مرتبط با خبر یا پیشینه توجه نشان می‌دهد) مربوط می‌شود

در تمام مطالب لوس‌آنجلس تایمز که برای این تحلیل انتخاب شده‌اند اگر پیشینه و اطلاعات مرتبط با اخبار حذف بشوند، چارچوب گزارش‌ها به کلی به هم ریخته و ارتباط اطلاعات و اخبار جدید با اصل ماجرا قطع می‌شود.
نکته دوم این که، چنانکه در کتاب خبرنویسی و گزارشگری برای رسانه‌های امروز آمده، «یک گزارشگر هیچ وقت نمی‌تواند فرض کند خواننده‌ها خبری را از همان روز اول پی گرفته‌اند.»

برای همین، در تمام هفت مطلب پیشینه و اطلاعات مرتبط با خبر (context ) نیز گنجانده شده است:
در تمام شش مطلبی که در پی خبر اول منتشر شده، آمده که قضیه سرکوب چه زمانی، کجا، چرا و چگونه اتفاق افتاده. دو عنصر «چرایی» و «چگونگی» هربار دقیق‌تر و با توجه به اطلاعات به دست آمده به شکلی مستندتر توضیح داده شده است.

دلیل اصلی این رویکرد این است اطلاعات خام (داده‌ها) به تنهایی معنا ندارند و تنها وقتی معنا پیدا می‌کنند که در قالب مجموعه‌ای از اتفاقات و  اطلاعات پیرامونی ارایه بشوند. به مثال زیر توجه کنید:

می‌گوییم ایران در المپیک 2004 سه طلا، چهار نقره و پنج برنز برد، اما به این موضوع اشاره نمی‌کنیم که ایران با بردن این مدال‌ها در میان کشورهای دیگر جهان در چه جایگاهی قرار گرفته یا وضعیتش نسبت به المپیک قبلی چه تغییری کرده است. به این ترتیب، تکه پاره‌‌هایی از اطلاعات به خواننده منتقل می‌شود، اما مخاطب آخر نمی‌فهمد، با دستیابی به این مدال‌ها جایگاه ایران در جهان ارتقا یافت یا پس رفت. در همین حال، خوانده نمی‌فهمد وضعیت ورزش کشور در چهار سال گذشته بهتر شد یا بدتر.

دو مثالی که در زیر می‌آید فرق دو لید را که با توجه و بدون توجه به شیوه‌های روزنامه‌نگاری کانتکسچوئال (که به موضوعات مرتبط با خبر یا پیشینه توجه نشان می‌دهد)  تهیه شده‌اند نشان داده شده است:

مثال اول:

لید بدون توجه به موضوعات مرتبط با خبر یا پیشینه

«ایران دیشب با شکست بحرین به جام جهانی فوتبال 2006 آلمان  راه یافت.»

لید با توجه به موضوعات مرتبط با خبر یا پیشینه
«ایران دیشب با شکست بحرین پس از یک دوره غیبت و برای اولین بار به طور مستقیم به جام جهانی فوتبال 2006 آلمان راه یافت.»
در لید دوم اهمیت صعود ایران بهتر مشخص می‌شود.

مثال دوم:

لید بدون توجه به موضوعات مرتبط با خبر یا پیشینه

«معاون اجتماعي و ارشاد فرماندهي انتظامي خوزستان اعلام كرد: بر اثر انفجار چهار بمب در اهواز كه پيش از ظهر يكشنبه بوقوع پيوست، تاكنون هشت نفر كشته و دست كم ۷۵ نفر مجروح شده‌اند.»
ایرنا، 22 خرداد، 1384

لید با توجه به موضوعات مرتبط با خبر یا پیشینه
انفجار چند بمب یکشنبه در ایران در موجی از حملاتی تقریبا بی‌سابقه و پنج روز مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری هشت نفر را کشت و 75 نفر را مجروج کرد.
رویترز، 12 ژوئن، 2005
عبارت «در موجی از حملاتی تقریبا بی‌سابقه و پنج روز مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری» سعی دارد اهمیت و چرایی خبر را بازگو کند.

یک نکته هم درباره ترجمه

در ترجمه متن، ساختار انگلیسی جملات به سه شکل حفظ شده است:
1 - آنجا که به جملات پایه و پیرو مربوط بوده است:
«نیروهای امنیتی تیرهای هوایی شلیک می‌کردند و این زمانی بود که هزاران نفر از مردم جلوی ساختمان دولتی اندیجان تجمع کرده بودند.»

ما در فارسی اغلب می‌نویسیم: «زمانی که هزاران نفر از مردم جلوی ساختمان دولتی اندیجان تجمع کرده بودند، نیروهای امنیتی تیرهای هوایی شلیک کردند.» در طول تحلیل، با رجوع به منابع روز، تا جایی که ممکن بوده، شیوه آوردن منابع خبر توضیح داده شده است.

2 - آنجا که به شکل آوردن منبع خبر مربوط بوده است:

این روزها در زبان انگلیسی در بسیاری از موارد منبع خبر در انتهای جمله می‌آید. به خصوص در لیدها، که خواننده اول می‌خواهد بداند قضیه چیست و بعد بداند کدام مدیر با نام و سمت طولانی‌اش خبر را اعلام کرده است.
تکنیک‌های دیگری نیز برای آوردن منبع خبر توسط گزارشگرهای لوس‌آنجلس به کار گرفته شده که ممکن است برای خواننده فارسی زبان قدری غیر عادی به نظر برسند. اما با این فرض که زبان خبرنویسی زبانی پویا است، این تکنیک‌ها به عنوان یک پیشنهاد که می‌تواند خبرها را خواندنی‌تر کند، به همان شکل که در زبان انگلیسی به کار گرفته شده‌اند، در زبان فارسی نیز به کار گرفته شده‌اند.

نویسنده اعتقاد دارد، شیوه‌های به کار رفته در نحوه آوردن منابع خبر می‌تواند با شیوه‌های کهنه »وی‌افزود، وی گفت‌» های مکرر و همچنین استفاده از افعال باردار مثل « تصریح کرد، تاکید کرد، پافشاری کرد، اصرار کرد و مثل آن جایگزین بشود. در همین حال، تکنیک‌های به کار گرفته شده که در تحلیل‌ها توضیح داده شده است، کمک می‌کند تا خبرنگار بتواند بدون تکرار نام منبع خبر، جملات را بدون کلافه کردن خواننده منتقل کند.

یک نکته آخر هم درباره پوشش سلسله‌وار سرکوب ازبکستان

در کتاب راهنمای خبرنویسی و گزارشگری آمده «وقتی خبری رخ می‌دهد، خبرنگارها در چهار مرحله آن‌را پوشش می‌دهند.

مرحله اول:

خبرنگارها، اول از همه، اغلب عناصر کلیدی لید مثل چه اتفاقی افتاده، چه موقع، کجا و برای چه کسی را توضیح می‌دهند. (مثل مطلب شماره یک)

مرحله دوم:

در مرحله دوم، (مثل مطلب شماره دو) چرایی و چگونگی اتفاق به همراه آخرین خبرها و اتفاقات جدید، مثل آخرین آمارها، ذکر می‌شود. در روز دوم، خبرنگارها اغلب به دنبال این هستند که خبر را توسعه بدهند، آخرین تحولات را پوشش بدهند، و به دنبال زاوایایی برای تهیه گزارش بگردند. گزارش‌هایی که با مشاهدات، روایط و نقل و قول رنگ می‌گیرند و به مخاطب تصویری دقیق‌تر از رویداد را ارایه می‌کنند.

مرحله سوم:

در روزهایی که در پی می‌آید، روزنامه‌نگارها به دنبال اتفاق‌های تازه، تحلیل خبر و برجسته کردن زاویه‌های انسانی خبر می‌پردازند. (مثل مطلب شماره هفت که به روایت داستان خواهر و مادری اختصاص یافته که عزیز خود را در سرکوب ازبکستان از دست داده‌اند.)

مرحله چهارم: