مطلب شماره دو

گزارش خبری: 1027 کلمه

ده‌ها کشته در قلع و قمع ازبکستان گزارش شد

ارتش به هزارها تظاهرکننده در اندیجان تیراندازی می‌کند، همان جایی که شورشیان زندانی‌ها را، شامل  23 متهم به اسلام‌گرایی افراطی، آزاد کردند.

دیوید هولی
از نویسندگان لوس آنجلس تایمز
مه 14، 2005

مسکو – ارتش ازبکستان جمعه در یک در گیری که در پی هجوم مبارزان مسلح به زندانی برای آزاد کردن زندانی‌هایی که به اتهام اسلام گرایی افراطی بازداشت شده بودند رخ داد روی هزارها تظاهرکننده در شهر اندیجان در شرق کشور آتش گشود.

1

گزارش‌ها از اندیجان نشان داد که حداقل ده‌ها نفر، و شاید بیشتر، در قلع و قمعی که اواخر بعدازظهر رخ داد، کشته شدند.

2

لات‌فولو شامسوت‌دینوف، یک فعال حقوق بشر در ازبکستان، با چیزی رودررو شد که آن‌را شبیخون به تعدادی از تظاهرکننده‌ها توسط پلیس و سربازها می‌نامد. او گفت 200 نفر را دیده که روی زمین افتاده بودند و به نظر می‌رسید که مرده باشند. بسیاری از آن‌ها به سمت پادگانی نظامی رفته بودند تا سلاح بیاورند، او گفت.

3

دولت ازبکستان بیانیه‌ سریعی‌ای درباره تلفات در اندیجان صادر نکرد. دولت اعلام کرده نه نفر در درگیری‌های قبل از سحر کشته شده‌اند، که طی آن مبارزان به طور تقریبی بین 2،000 تا 4،000 نفر را از زندان آزاد کردند.

4

آن‌هایی که آزاد شدند شامل 23 کاسب سرشناس محلی بودند که برای مسلمانان سازمانی خیریه راه انداخته بودند. آن‌ها به اتهام تشکیل سازمانی جنایی و اسلام‌گرایی افراطی که در ازبکستان جرم محسوب می‌شود در محاکمه به سر می‌بردند. این افراد اتهامات را رد کرده‌اند. تظاهرات علیه محاکمه آن‌ها باعث بالا گرفتن موجی از شورش‌ها شد.

5

در سال‌های اخیر، دولت پرزیدنت اسلام ای کریم‌اف هزارها نفر را به نام تندروهای اسلامی بازداشت کرده است. دولت ازبکستان از این اقدامات با نام جنگ علیه تروریسم دفاع می‌کند که هدف آن سکولار نگه داشتن جامعه ازبکستان است.

6

منتقدان، شامل فعالان حقوق بشر، می‌گویند مقامات با سرکوب خشونت‌بار مردمی که حداکثر به خاطر اعتقادات سفت و سخت و بنیادگرایی دینی مجرم هستند، واکنش مردم را برانگیخته‌اند.

7

ایالات متحده پایگاهی نظامی در ازبکستان دارد که با استفاده از آن از عملیات در افغانستان پشتیبانی می‌کند و دولت بوش این کشور آسیای میانه را متحد مهم خود می‌داند. واشنگتن از ازبکستان به خاطر زیر پا گذاشتن حقوق بشر انتقاد کرده، اما این انتقادها چنان نبوده‌اند که فعالان حقوق بشر می‌گویند باید باشند.

8

«تمام راه‌هایی که مردم بتوانند به شکلی آرام و صلح‌آمیز اعتقادات و نظراتشان را بیان کنند توسط دولت مسدود شده است،» آلیسن گیل، مدیر دفتر ناظران حقوق بشردر تاشکند، پایتخت ازبکستان، گفت که در بازدیدی از نیویورک تلفنی صحبت می‌کرد.

9

«بنابراین، تنها چیزی که می‌ماند تظاهرات گسترده و شورش‌های ناگهانی است .... وحشت رو به افزایش از وضعیت حقوق بشر باعث بروز ناآرامی‌ها شده است.»

10

تقریبا تمام جمعه، حدود 25،000 تا 50،000 تظاهركننده در مركز انديجان راهپيمايي كردند. حوالي ظهر،  آنها كنترل ساختمانی دولتي را در اختيار گرفتند. بين كساني كه تظاهرات را رهبري ميكردند، برخي از كاسباني كه روز قبل از زندان فراري داده شده بودند، ديده مي‌شدند. برخي از تظاهركنندگان داخل ساختمان دولتي مسلح بودند، و گفته شد كه آن‌ها كساني را گروگان گرفتند.

11

خشم تظاهركنندگان نه تنها افزايش تنش‌هاي مربوط به محاكمه كاسبان را نشان مي‌داد، بلكه به نظر مي‌رسيد كه دارد عدم رضايت گسترده مردم را از بيكاري و فقر نشان مي‌دهد.

12

تيراندازي زماني آغاز شد كه یک زره‌پوش و دو كاميون پر از سرباز وارد ميدان شدند، آسوشيتدپرس گزارش داد.

13

«مردان، زنان و كودكان فريادكشان روي زمين دراز مي‌كشيدند، و این زماني بود كه انبوهي از گلوله‌ها همه چيز را مي‌دريد،» خانم باگيلا بوخاربايوا گزارشگر آسوشيتدپرس با روايت اول شخص درباره صحنه چنين نوشت.

14

«من روي زمين كنار ساختماني در طرف مقابلي از ميدان كه سربازها بودند،  روي زمين دراز كشيده بودم،» او نوشت. «وقتي سرم را بلند كردم، جسد نوجواني را ديدم كه چند متر دورتر با صورت روي زمين افتاده بود و زخمي در گيج‌گاه داشت. من به سمت محلي امن‌تر دويدم، به داخل حياط يك مدرسه، و از آنجا تنها مي‌توانم قلع و قمعي را كه در پي آمد با توجه به تيراندازي سنگين و جيغ و داد زخمي‌ها و تظاهركنندگان ترسيده‌حال بيان كنم.»

15

امروز صبح، آسوشيتدپرس به نقل از شاهدها نوشت كه سربازها اجازه نمي‌دادند آشنايان و خانواده‌هاي قربانيان اجساد را از زمين بردارند و كمي بعد ارتش اجساد را بار چند كاميون و يك اتوبوس كرده است. يك گزارشگر آسوشيتدپرس 23 جسد را روي زمين ديده است.

16

سيجهان زينبيت دي‌نوف، رئيس آپيل، يك سازمان حقوق بشر در انديجان، جمعه بعدازظهر در مصاحبه‌ای تلفني گفت فكر مي‌كند بسياري از كساني كه رهبري تظاهرات را بر عهده داشتند كشته شده‌اند.

17

«تلقي من اين است كه ديگر غير ممكن شده كه بشود تلفني با هيچ كدام از رهبران مخالف در انديجان تماس گرفت، دليل ساده آن اين است كه هيچ یک از آنها ديگر زنده نيستند،» او گفت.

18

«همه چيز خيلي سريع و غيره منتظره رخ داد – عمليات مثل طوفان و به سرعت رعد و برق و بسيار خشونت‌آميز بود،» زينبيت دي‌نوف گفت. «احتمال زيادي وجود دارد كه سازمان‌دهندگان تظاهراتِ صبح و بسياري از هوادارانِ آن‌ها مرده باشند. فقط معجزه مي‌تواند كساني را كه داخل ساختمان گير افتاده بودند نجات داده باشد.»

19

مقامات بيمارستان در انديجان گفتند كه ده‌ها جسد به بيمارستان آورده شده، بي‌بي‌سي گزارش داد.

20

وزارت كشور ازبكستان و دفتر رسانه‌هاي رياست‌جمهوري، كه با آن‌ها تلفني تماس گرفته شد، از دادن اطلاعات خودداري كردند.

21

تظاهركنندگان بخش گسترده‌اي از جامعه را نمايندگي مي‌كردند. بيانيه‌ای دولتي که از تلويزيون پخش شد، قبل از آن‌كه تظاهرات در هم شکسته بشود، گفت كه «شبه‌نظاميان دارند پشت زنان، كودكان و گروگان‌ها پناه مي‌گيرند. آن‌ها با مسئولان كنار نمي‌آيند.»

22

شامسوت‌دينيوف، رئيس شعبه انديجان سازمان مستقل حقوق بشر ازبكستان، گفت در اوج تظاهرات، حدود 2،000 نفر راهپيمايي را ترك كردند و شهر را به هم ريختند.

23

«آدم‌ها خيلي جنب و جوش می‌کردند و خيلي‌هايشان مي‌گفتند كه بايد به پادگان نظامي كه صبح به آن حمله شده بود بازگشت و باز هم سلاح و تجهيزات آورد،» او گفت. «بسياري از تظاهركننده‌ها همان موقع هم تفنگ، مسلسل و هفت‌تير داشتند.»

24

شامسوت‌دينيوف گفت او به همراه جمعيت به سوي پادگان نظامي حركت مي‌كرده است.

25

«آنها در اواسط راه در پي شليك طوفاني از گلوله‌ها كه از سوي سربازان دولتي و پليس سنگر گرفته مي‌آمد، متوقف شدند،» او گفت. «آن‌ها پشت ساختمان‌ها عملا سنگر گرفته و منتظر رسيدن جمعيت بودند.»

26

او تيراندازي را «مثل بهمن» توصيف كرد.

27

##

آلكسي وي. كوزنتسف در دفتر لوس‌آنجلس تايمز در مسكو به تهيه اين گزارش كمك كرده است.